Komórki krwi wytwarzane są przez szpik kostny. Znajdują się w nim komórki macierzyste, dzięki którym odtwarza się układ krwiotwórczy i odpornościowy.
W sytuacji gdy szpik kostny ulega uszkodzeniu (np. choroba), zachodzi konieczność odbudowy układu krwiotwórczego poprzez wprowadzenie do organizmu nowych, komórek krwiotwórczych, mówimy wówczas o przeszczepieniu szpiku kostnego lub komórek macierzystych pobranych z krwi obwodowej. Komórki macierzyste można pozyskać także z krwi pępowinowej.


Przeszczepienie szpiku kostnego jest dla wielu chorych jedynym zabiegiem ratującym życie. Często poszukuje się potencjalnych dawców wśród rodziny chorego, ale szansa znalezienia zgodnego z chorym dawcy rodzinnego jest dość mała, stąd tworzy się rejestry dawców niespokrewnionych. Jeżeli rejestr takich dawców jest odpowiednio duży istnieje duża szansa znalezienia dawcy zgodnego.
Liczba zarejestrowanych, niespokrewnionych dawców szpiku w naszym kraju w porównaniu do liczby mieszkańców jest dość mała. W Polsce jest zarejestrowanych około 20 tysięcy dawców szpiku, dla porównania w Czechach 30 tysięcy, w Niemczech 1,6 miliona, w USA ponad 3 miliony, a na całym świecie około 7,5 miliona. W województwie podlaskim zdecydowana większość zgłoszeń do rejestru dawców szpiku pochodzi od aktywnych honorowych krwiodawców.

Jak zostać dawcą szpiku?

• Należy zgłosić się do RCKiK, wypełnić deklarację podając imię, nazwisko i dokładny adres.
• W RCKiK pobierana jest próbka krwi na wstępne badanie.
• Wypełnienie deklaracji i pobranie próbki krwi nie oznacza, że wkrótce nastąpi pobranie szpiku, gdyż jest bardzo małe prawdopodobieństwo odnalezienia dawcy w pełni zgodnego z biorcą.

Kiedy zostaje się dawcą szpiku?

• Jeśli dane antygenowe dawcy są zgodne z biorcą (osobą, dla której poszukiwany jest dawca szpiku), dawca otrzymuje zaproszenie na powtórne przeprowadzenie badań.
• Jeśli zgodność antygenowa między dawcą a chorym zostanie w pełni potwierdzona, stan zdrowia dawcy nie budzi zastrzeżeń, a dawca zgadza się na pobranie szpiku, wówczas ośrodek przeszczepiający szpik podejmuje decyzję o przeprowadzeniu przeszczepienia.
• Przed pobraniem szpiku należy przejść szczegółowe badania lekarskie. Od tej chwili chory przygotowany jest do zabiegu przeszczepienia. Wycofanie się dawcy w tym momencie może zagrażać życiu chorego.
• Szpik pobiera się z talerza biodrowego na sali operacyjnej pod znieczuleniem ogólnym.
• Po oddaniu szpiku wymagana jest jednodniowa hospitalizacja. Szpik regeneruje się bardzo szybko.

Dodatkowe informacje na temat przeszczepiania szpiku i rejestrów dawców szpiku można znaleźć na stronach WWW:
www.poltransplant.org.pl
www.leukemia.pl
www.fundacjauj.pl
www.ihit.bip.cc
www.krwinka.org